عکس نوشت

لیدا حسینی ولد
روزنامهu202fنگار

روایتی از خانه - موزه سید محمد حسینی بهشتی
36 سال پس از شهادت او
از لُنبان تا قلهک
در کوچه پس کوچههای قلهک با عبور از مقابل برجها و ساختمانهای بلندی که پیچکها به جان بعضیهایشان تنیده شده به کوچهای میرسیم که نام «شهید بهشتی» روی پس زمینه آبیاش خودنمایی میکند، همانجا، شماره 12، خانهای است 600 متری با قدمت حدود 60 سال که آیتالله، اندکی پس از مراجعت از آلمان، در سال 1352 تا سال آخر عمر (هفتم تیر 1360) گذران عمر کرده است. جایی که نشانیاش در زمانی که او خانه را خرید این بود: «خیابان کوروش کبیر، خیابان تورج، کوچه منطقی، پلاک 1/8». اما اینجا از یادگاریها و اسباب و اثاثیه اش، از سازه اصلی و ابتداییاش که بوی اهل خانه را داشته باشد چیزی ندارد و اصلاً نمیتوان تصور کرد که حتی اینجا خانهای در کار بوده و آیتالله و همسر و 4 فرزندش - حتی تا 9 سال پس از شهادتش - در اینجا سکنی داشتند.
به گفته کارشناسان حاضر در مجموعه، علت این فقدان فروش خانه پس از شهادت آیتالله و دست به دست شدن آن میان چند مالک است که در نهایت سال 1390 توسط شهرداری تهران خریداری شده و در سال 1392 به خانه - موزه تغییر کاربری داده است. البته امید میرود تا وسایل باقی مانده شهید بهشتی و خانواده ایشان از آن دوران بار دیگر گردآوری شود.
در اتاقکی که سمت راست ساختمان قرار دارد، فضای شورای انقلاب بازسازی شده تا یادآور روزگار پر فراز و نشیب انقلاب اسلامی و سالهای پس از آن باشد. در اینجا مجسمههای مومی بزرگانی چون حضرات آیات طالقانی، بهشتی، مطهری، خامنهای، هاشمی رفسنجانی، موسوی اردبیلی، حجتالاسلام شهید باهنر، مهندس بازرگان و دکتر سحابی قرار گرفته است. آن زمان که نخستین جلسات شورای انقلاب در این خانه برگزار و اعضا، درباره فرامین امام صحبت میکردند. در بخشی دیگر، کتابخانه شهید با نمونهای از کتابهای او با مضامین قرآنی، دینی، فلسفه و اخلاق، جامعه شناسی و حتی فیزیک و زیست شناسی و علوم تجربی گنجانده شده و در همان بخش، عکسهایی که با دوربین شخصی خود از دورانهای مختلف زندگی و همچنین حج، سفر به ترکیه، لبنان و سوریه برداشته، روی دیوار نظر مخاطبان را جلب میکند. سپس در فضای نسبتاً بزرگی، عکسهای متعددی، توجه را جلب میکند که یادگار خانه پدری در محله لنبان اصفهان، جلسات، استادان مدرسه و حوزه علمیه، همکلاسیها و همینطور عکسهای دکتر در کنار دیگران مانند خانواده و دوستان چون امام موسی صدر هستند. بخشی هم تصاویر حضور در آلمان و تأسیس مرکز تحقیقات اسلامی هامبورگ، تأسیس دبیرستان دین و دانش، جلسات گفتار ماه، مدرسه حجتیه و مدرسه صدر است که هریک با شرح عکسی دقیق به توضیح هر آنچه چشمهایمان میبینند، میپردازد. حتی مشخصات برخی از عکسها، توسط خود او تهیه و هم پای آنها نوشته شده است.
در سالن دیگری، تصویری اسکن شده از شجره نامه سید محمد حسینی بهشتی را میبینیم که سیادت ایشان را تا امام زین العابدین(ع) سندیت میبخشد و چنان دیوار را دربرگرفته که باید برای خواندنش سر بلند کرد.
دیگر عکسها، به بحبوحه انقلاب و سفر به پاریس و پس از انقلاب، در حزب جمهوری اسلامی و ریاست دیوان عالی کشور تا روزهای خاکستری شهادت این مرد با شماره شناسنامه 13707 صادره از اصفهان که روی دست مردم تشییع میشود، به نظم شدهاند.
در گوشهای از سالن، زیر تصویری از شهید، این بیت محمدعلی بهمنی جا گرفته است که «اینجا برای از تو نوشتن هوا کم است/ دنیا برای از تو نوشتن مرا کم است» تا ما را دعوت کند به نوشتن خطی در دفتر یادبود برای او که گویی که بهشت آمده بود و البته بهشتی هم ماند تا به جنة المأوى رسید. او که اگر بود، دوم آبان سال آینده، 90 سالگیاش را جشن میگرفتیم.